ĐỀ ÁN 1 TRIỆU HECTA LÚA: NỀN TẢNG CHO CANH TÁC XANH VÀ GIẢM PHÁT THẢI

Sau gần hai năm triển khai, Đề án “Phát triển bền vững 1 triệu hecta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030” đang cho thấy những kết quả tích cực. Không chỉ góp phần nâng cao giá trị hạt gạo Việt Nam, đề án còn mở ra hướng chuyển đổi quan trọng cho ngành lúa gạo trong bối cảnh biến đổi khí hậu và yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế.

Đề án chiến lược cho ngành lúa gạo Việt Nam

Đề án 1 triệu hecta lúa được Chính phủ ban hành vào cuối năm 2023 với mục tiêu xây dựng vùng sản xuất lúa chất lượng cao quy mô lớn, áp dụng các quy trình canh tác giảm phát thải và phát triển chuỗi giá trị bền vững.

Đây được xem là một bước chuyển quan trọng trong định hướng phát triển ngành lúa gạo Việt Nam: từ sản xuất dựa vào sản lượng sang nâng cao giá trị, từ canh tác truyền thống sang mô hình nông nghiệp xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Vùng Đồng bằng sông Cửu Long – vựa lúa lớn nhất cả nước – đóng vai trò trung tâm trong đề án này. Mỗi năm khu vực này đóng góp hơn 24 triệu tấn lúa và cung cấp trên 90% lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam.

Trong bối cảnh thị trường ngày càng yêu cầu khắt khe về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và giảm phát thải, việc hình thành các vùng chuyên canh lúa chất lượng cao được xem là giải pháp quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Kết quả tích cực từ các mô hình triển khai

Qua quá trình triển khai tại nhiều địa phương, đề án đã bước đầu mang lại những kết quả rõ rệt về cả kinh tế, môi trường và tổ chức sản xuất.

Tại tỉnh An Giang – một trong những địa phương trọng điểm của ngành lúa gạo, diện tích gieo trồng lúa năm 2025 đạt hơn 1,34 triệu hecta, với sản lượng khoảng 8,8 triệu tấn, đóng góp quan trọng vào an ninh lương thực và xuất khẩu của cả nước. Riêng vụ đông xuân 2025–2026, tỉnh đã xuống giống hơn 508.700 hecta, năng suất bình quân đạt 7,58 tấn/ha, cho sản lượng hơn 3,85 triệu tấn.

Song song với đó, việc áp dụng các tiêu chí của đề án như giảm giống, giảm phân bón, giảm thuốc bảo vệ thực vật, quản lý nước và thu gom rơm rạ đang được mở rộng. Đến hết vụ thu đông năm 2025, toàn tỉnh An Giang đã có hơn 150.000 hecta áp dụng từ 3 đến 5 tiêu chí của đề án và mục tiêu năm 2026 sẽ nâng diện tích này lên trên 183.000 hecta.

Các mô hình thí điểm cũng cho thấy hiệu quả rõ rệt về chi phí và thu nhập của nông dân. Theo số liệu từ ngành nông nghiệp, việc áp dụng quy trình canh tác trong đề án giúp:

• Giảm 30–50% lượng giống gieo sạ
• Tiết kiệm 30–70 kg phân bón/ha
• Giảm 1–4 lần phun thuốc bảo vệ thực vật
• Giảm 30–40% lượng nước tưới

Nhờ đó, chi phí sản xuất giảm từ 8,2% đến 24,2%, trong khi năng suất tăng 2,4–7%, giúp lợi nhuận của nông dân tăng thêm 4–7,6 triệu đồng/ha so với phương thức canh tác truyền thống.

Không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, các mô hình còn góp phần giảm phát thải khí nhà kính và thúc đẩy canh tác bền vững, phù hợp với các cam kết quốc tế của Việt Nam về biến đổi khí hậu.

Thay đổi tư duy sản xuất lúa gạo

Một trong những điểm tích cực nhất của đề án là sự thay đổi trong tư duy sản xuất của nông dân và địa phương. Thay vì tập trung vào sản lượng, các mô hình đang hướng đến việc xây dựng chuỗi giá trị lúa gạo bền vững, trong đó doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân cùng tham gia liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.

Việc sử dụng giống xác nhận, ứng dụng drone trong gieo sạ, quản lý nước theo phương pháp ngập khô xen kẽ (AWD), thu gom rơm rạ sau thu hoạch hay tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp đã giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm tác động đến môi trường.

Cùng với đó, nhiều địa phương cũng đang từng bước tổ chức lại sản xuất, xây dựng vùng nguyên liệu tập trung và tăng cường liên kết giữa nông dân với doanh nghiệp nhằm ổn định đầu ra cho sản phẩm.

Những thay đổi này cho thấy đề án không chỉ là một chương trình sản xuất lúa mà còn là bước chuyển quan trọng trong quá trình tái cấu trúc ngành lúa gạo Việt Nam.

SATY và hành trình đồng hành cùng đề án

Trong xu hướng chuyển đổi sang nông nghiệp xanh và bền vững, nhiều doanh nghiệp công nghệ nông nghiệp cũng đang tham gia vào quá trình triển khai các mô hình canh tác mới. SATY là một trong những đơn vị tiên phong đang từng bước xây dựng các mô hình sản xuất lúa chất lượng cao – giảm phát thải – minh bạch dữ liệu canh tác tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Thông qua việc ứng dụng công nghệ trong quản lý sản xuất như thiết bị đo mực nước tự động phục vụ kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ (AWD), drone nông nghiệp, hệ thống giám sát côn trùng và nền tảng dữ liệu canh tác, SATY góp phần hỗ trợ nông dân tối ưu quy trình sản xuất, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả canh tác.

Song song với đó, các mô hình liên kết sản xuất – bao tiêu – truy xuất nguồn gốc cũng đang được triển khai nhằm giúp hạt gạo từ cánh đồng đến thị trường minh bạch hơn, tạo giá trị bền vững cho nông dân và chuỗi ngành hàng lúa gạo.

Trong bối cảnh thị trường ngày càng yêu cầu cao về CHẤT LƯỢNG – QUY TRÌNH CANH TÁC – MINH BẠCH NGUỒN GỐC – TÍNH BỀN VỮNG, những mô hình sản xuất gắn với đề án 1 triệu hecta lúa được kỳ vọng sẽ tiếp tục lan tỏa, góp phần nâng tầm giá trị hạt gạo Việt Nam trong giai đoạn tới.

Tìm hiểu các sản phẩm xanh SATY: Giỏ hàng SATY
__________________________________________________
SATY – NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG NÔNG DÂN THỊNH VƯỢNG 
#sustainability #SATYricefarm #nongnghiep #nongdan #1trieuhectalua #gaoanduong #gaotieuduong #xuatkhaugao